Hvað er lesfimi?
Lestrarnákvæmni, sjálfvirkni og hrynrænir þættir tungumálsins eru þeir þættir sem einstaklingur þarf að ná valdi á til þess að öðlast góða lesfimi. Einstaklingur með góða lesfimi getur lesið texta rétt, með góðum hraða og viðeigandi hrynjanda og hljómfalli.
Lestrarnákvæmni
Lestrarnákvæmni felst í að lesa orð rétt. Þegar barn les nákvæmt ruglar það síður saman bókstöfum, sleppir ekki orðum og bætir ekki við orðum sem standa ekki í textanum. Nákvæmur lestur hjálpar barninu að skilja betur það sem það les.
Sjálfvirkni
Sjálfvirkni merkir að barnið getur lesið orð hratt og örugglega án mikillar áreynslu. Þegar lesturinn verður sjálfvirkari þarf barnið minni orku til að lesa hvert orð og getur betur einbeitt sér að merkingu textans.
Hrynrænir þættir
Hrynrænir þættir snúa að því hvernig við notum röddina í lestri, til dæmis áherslur, hlé, hrynjanda og tónfall. Þegar barn les með góðum hrynjanda verður auðveldara að skilja textann og lifa sig betur inn í hann.
Af hverju skiptir þetta máli?
Þegar lestur verður sjálfvirkari getur barnið einbeitt sér betur að merkingu textans. Góð lesfimi hjálpar börnum að lesa af öryggi, fylgja þræði texta og njóta lesturs betur.
Grunnþættir lesfimi
- Lesa texta nákvæmlega og rétt
- Þekkja orð hratt og örugglega
- Lesa með viðeigandi hraða
- Nota hrynjandi og áherslur í lestri
- Endurtekinn lestur til að byggja sjálfvirkni
Viðhorf fullorðinna skiptir máli
Börn byggja lesfimi smám saman upp með æfingu og stuðningi. Þegar fullorðnir lesa með börnum, hlusta á lestur þeirra og hrósa fyrir framfarir eykst sjálfstraust þeirra í lestri.
Mikilvægt er að lestur sé jákvæð og hvetjandi upplifun þar sem börn fá tíma til að æfa sig án pressu.
Hugmyndir að aðferðum til að þjálfa lesfimi
Lesfimi byggist smám saman upp með æfingu, lestri og reynslu. Börn þurfa tíma og tækifæri til að æfa lestur á jákvæðan og hvetjandi hátt. Hér fyrir neðan eru hugmyndir að leiðum sem geta stutt lesfimi barna á einfaldan og skemmtilegan hátt.
Yndislestur
Endurtekinn lestur
Endurtekinn lestur getur hjálpað börnum að byggja upp lesfimi og sjálfvirkni. Þegar barn les sama texta oftar verður lesturinn öruggari og auðveldari.
Hröð stafaþekking
Að geta kallað fram hratt hvað stafir heita og segja er góð undirstaða lesfimi. Hægt er að sjá hugmyndir að aðferðum hér:
Viltu lesa meira?
Heimildir
Freyja Birgisdóttir. (2016). Orðaforði og lestrarfærni – Tengsl við gengi nemenda í lesskilningshluta PISA. Netla – Veftímarit um uppeldi og menntun. https://ojs.hi.is/index.php/netla/article/view/2429/1314
Helga Sigurmundsdóttir. (2011). Að þjálfa lesfimi. Í Steinunn Torfadóttir (ritstjóri), Leið til læsis: Lesskimun fyrir fyrsta bekk grunnskóla (bls. 93–128). Menntamálastofnun og Háskóli Íslands.